W jaki sposób można sprzedawać prawa autorskie?
Sukces ma wielu ojców – głosi znana maksyma, która w praktyce nijak ma się jednak chociażby do kwestii związanych z prawem autorskim. Od momentu stworzenia i utrwalenia oryginalnego utworu, jego twórcy przysługuje bowiem zespół osobistych i majątkowych uprawnień związanych z tym dziełem. W jaki sposób można sprzedać prawa autorskie? Wyjaśniamy.

- Jakub Stasak
- /
- 29 listopada 2023
Czym są prawa autorskie?
Aktem prawnym najpełniej regulującym analizowaną kwestię jest bez wątpienia ustawa z dnia 4 lutego 1994 roku (z późniejszymi zmianami) o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Co niezwykle istotne, w zakresie wspomnianej regulacji ustawa dokonuje również wdrożenia kilku znaczących dyrektyw Wspólnot Europejskich (m.in. dyrektywy w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych, dyrektywy w sprawie ochrony prawnej baz danych czy dyrektywy w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej).
Według artykułu 1. niniejszego dokumentu:
„Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór)”.
Ważne: W rozumieniu ustawy utwór stanowi przedmiot prawa autorskiego od momentu jego utrwalenia, nawet wtedy, gdy nie został ukończony, a ochrona przysługuje jego twórcy niezależnie od spełnienia jakichkolwiek warunków formalnych.
Prawa autorskie dzielą się na dwie podstawowe kategorie:
• autorskie prawa osobiste – prawo do autorstwa utworu, oznaczenia go swoim imieniem, nazwiskiem lub udostępnienia anonimowo, prawo do nienaruszalności treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania, a także decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności, prawo do nadzoru nad sposobem korzystania z utworu.
Przedmiotem autorskich praw osobistych jest zatem nieograniczona w czasie i niepodlegająca zrzeczeniu się lub zbyciu więź twórcy z utworem.
Praca twórcza na etacie — czym jest utwór pracowniczy?Jakub Stasak
• autorskie prawa majątkowe – wyłączne uprawnienia twórcy do korzystania z utworu i rozporządzania nim, w tym prawo do wynagrodzenia za korzystanie z utworu.
Autorskie prawa majątkowe podlegają dziedziczeniu, są również zbywalne.
Jak sprzedać prawa autorskie?
Zgodnie z przepisami zawartymi w ustawie z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych, umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych:
• obejmuje pola eksploatacji wyraźnie w niej wymienione,
• może dotyczyć wyłącznie pól eksploatacji znanych w chwili jej zawarcia,
• nieważna jest w części, dotyczącej wszystkich utworów lub wszystkich utworów określonego rodzaju tego samego twórcy, mających powstać w przyszłości.
Jeśli umowa nie stanowi inaczej, nabywca praw autorskich może przenieść je na inne osoby.
W przypadku wystąpienia wyraźniej dysproporcji pomiędzy wynagrodzeniem twórcy a korzyściami, osiąganymi przez nabywcę praw autorskich, twórca ma prawo do żądania stosownego podwyższenia wynagrodzenia – prawa tego dochodzi przed sądem.
Kontrowersje wokół prawa autorskiego w świecie InternetuKatarzyna Leszczak
Uwaga: Wynagrodzenie przysługuje twórcy, nawet jeśli jego wysokość nie została określona w umowie – wylicza się ją wówczas na podstawie zakresu udzielonego prawa oraz korzyści wynikających z korzystania z utworu.
Jedynym odstępstwem od powyższej reguły jest zaś sytuacja, w której częścią dokumentu stał się bezpośredni zapis o przeniesieniu autorskich praw majątkowych nieodpłatnie.
W myśl artykułu 53. cytowanej ustawy:
„Umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności”.
Kiedy wygasają prawa autorskie?
Z zastrzeżeniem nielicznych przewidzianych w ustawie wyjątków, autorskie prawa majątkowe wygasają z upływem 70 lat:
• od śmierci twórcy, a do utworów, mających więcej niż jednego autora – od śmierci współtwórcy, który przeżył pozostałych,
• w odniesieniu do utworu, którego twórca nie jest znany – od daty pierwszego rozpowszechnienia, chyba że pseudonim nie pozostawia wątpliwości co do tożsamości autora lub jeżeli autor ujawnił swoją tożsamość,
• w odniesieniu do utworu, do którego autorskie prawa majątkowe przysługują z mocy ustawy innej osobie niż twórca – od daty rozpowszechnienia utworu, a gdy utwór nie został rozpowszechniony – od daty jego ustalenia,
• w odniesieniu do utworu audiowizualnego – od śmierci najpóźniej zmarłej z wymienionych osób: głównego reżysera, autora scenariusza, autora dialogów, kompozytora muzyki skomponowanej do utworu audiowizualnego,
• w odniesieniu do utworu słowno-muzycznego, jeżeli utwór słowny i utwór muzyczny zostały stworzone specjalnie dla danego utworu słowno-muzycznego – od śmierci później zmarłej z wymienionych osób: autora utworu słownego albo kompozytora utworu muzycznego.
Co to jest ZAiKS? Kiedy trzeba go opłacać?Anna Pakaszewska-Cetera
Jak wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego, zawieranie umów dotyczących praw autorskich, dopuszczalne jest także z zastosowaniem innych (zawartych w Kodeksie cywilnym) regulacji prawnych, jeśli uwzględniają one specyfikę tych praw.
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z
informacjami prawnymi, zapraszamy do naszego serwisu ponownie!
Jeżeli podobał Ci
się
artykuł podziel się z innymi udostępniając go w mediach społecznościowych - poniżej
masz
szybkie linki do udostępnień.